Rok 2026 będzie momentem, w którym dotychczasowe podejście do przeglądów budynków i świadectw charakterystyki energetycznej (ŚChE) zacznie realnie dostosowywać się do nowej unijnej dyrektywy EPBD z 2024 r. oraz do szykowanych zmian w prawie krajowym.
Z jednej strony oznacza to nowe obowiązki dokumentacyjne i większy nacisk na efektywność energetyczną, z drugiej – szansę na uporządkowanie stanu technicznego obiektów i ograniczenie kosztów eksploatacji.
Poniżej zebrane są najważniejsze kierunki zmian, które należy brać pod uwagę, planując zarządzanie budynkiem po 1 stycznia 2026 r.
Punkt wyjścia: obecne obowiązki w zakresie przeglądów i świadectw
Zasady okresowych kontroli obiektów budowlanych reguluje art. 62 Prawa budowlanego. To on określa, że zarządca lub właściciel ma obowiązek zapewnić m.in. roczne i pięcioletnie przeglądy elementów konstrukcyjnych, instalacji oraz zabezpieczeń przeciwpożarowych, a wyniki tych kontroli muszą być udokumentowane w książce obiektu budowlanego. Coraz większe znaczenie ma przy tym cyfrowa Książka Obiektu Budowlanego (c-KOB), w której należy gromadzić protokoły, wyniki pomiarów i realizację zaleceń pokontrolnych.
Jeśli chodzi o świadectwa charakterystyki energetycznej, już dziś obowiązuje szereg wymogów: świadectwo jest konieczne m.in. przy sprzedaży lub wynajmie budynku, a także – po zmianach z 2023 r. – przy zawiadomieniu o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie (z wyjątkami dla najmniejszych domów budowanych wyłącznie na własne potrzeby).
Obecny system opiera się na krajowej metodologii obliczeń oraz krajowych wzorach świadectw, a informacje o dokumentach trafiają do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków (CRCHB).
Nowa dyrektywa EPBD 2024/1275 – impuls do zmian do 2026 roku
W maju 2024 r. weszła w życie nowa wersja dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (tzw. EPBD recast, Dyrektywa (UE) 2024/1275).
Dla właścicieli i zarządców kluczowe są trzy fakty:
- Państwa członkowskie muszą do 29 maja 2026 r. dostosować swoje przepisy krajowe dotyczące świadectw i wymagań energetycznych budynków do nowych wymogów unijnych.
- Dyrektywa nakazuje wprowadzenie jednolitej, czytelnej klasyfikacji energetycznej budynków w skali od A do G oraz doprecyzowuje sposób prezentowania danych w świadectwach (czytelne etykiety, informacje o zużyciu energii i emisjach).
- Wspiera rozwój systematycznych przeglądów instalacji technicznych (ogrzewania, chłodzenia, wentylacji) i nakierowuje politykę na stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych w ogrzewaniu budynków.
Innymi słowy – rok 2026 jest datą graniczną, do której polskie regulacje w obszarze efektywności energetycznej budynków, świadectw oraz części przeglądów technicznych muszą zostać „podciągnięte” do nowego standardu unijnego.
Świadectwa charakterystyki energetycznej po nowemu od 2026 roku
Jednym z najbardziej widocznych dla użytkowników budynków elementów zmian będzie nowe rozporządzenie krajowe dotyczące sposobu obliczania charakterystyki energetycznej budynków oraz wzoru świadectw. Według projektu opublikowanego w Rządowym Centrum Legislacji, nowe przepisy mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2026 r.
Z publikacji branżowych i materiałów analitycznych wynika, że kluczowe kierunki zmian są następujące:
– świadectwa mają wprowadzić wyraźny podział na klasy energetyczne budynków, w układzie zbliżonym do etykiet AGD – od klasy A+ (lub A) do G;
– metodologię obliczeń dostosowuje się do wymogów dyrektywy EPBD 2024, co ma przełożyć się na większą porównywalność świadectw między krajami UE i lepszą jakość danych;
– świadectwo ma być czytelniejsze dla laika: oprócz surowych współczynników i wskaźników pojawi się wyraźna klasa energetyczna, a także bardziej jednoznaczne rekomendacje modernizacyjne (np. docieplenie, wymiana źródła ciepła, modernizacja instalacji wentylacyjnej).
Dodatkowo planowane są zmiany, które rozszerzają zakres stosowania świadectw. W przestrzeni publicznej pojawiły się informacje, że wymóg posiadania ŚChE może częściej dotyczyć także obiektów zabytkowych w przypadku modernizacji, co wpisuje się w ogólną strategię termomodernizacji także w tej grupie budynków.
W praktyce oznacza to, że po 1 stycznia 2026 r. właściciel lub zarządca budynku, który będzie sprzedawany, wynajmowany lub oddawany do użytkowania, musi liczyć się z koniecznością posługiwania się świadectwem sporządzonym według nowych zasad. Dokumenty wystawione według obecnych przepisów pozostaną ważne przez okres wskazany w ustawie, ale z perspektywy rynku (np. banków, najemców instytucjonalnych) mogą być stopniowo postrzegane jako mniej „aktualny” standard.
Skontaktuj się już dziś i zamów świadectwo charakterystyki energetycznej
